ترجمه راهنمای لاتک

کار ترجمه راهنمای لاتک را که از چند روز پیش شروع کرده بودم در حال ادامه است. فصل اول این راهنما اکنون آماده است که آنرا می‌توانید از اینجا دانلود کنید. مرتضی قبول زحمت کرده است که فصل پنجم را ترجمه کند.بعد از اتمام متن آنرا در اختیار مصطفی قرار خواهیم داد تا به HTML تبدیل شود و در یک مکان مناسب در اختیار عموم قرار گیرد. راحتی کار در این است که با راهنمایی مرتضی از استیل اصلی خود کتاب استفاده کرده‌ایم و بنابراین بسیاری از کارهای سخت صرفاً یک برداشتن و چسباندن عادی است. اگر دیگر دوستان تمایل به همکاری دارند لطفاً اطلاع دهند.

به روز رسانی نمایشگر dvi, PS و مبدل dvips در تک پارسی تحت ویندوز

فرض می کنیم که کاربر تک پارسی را بر روی سیستم خود نصب کرده است.

 

• به روز رسانی نمایشگر dvi

برای این کار، از اینجا آخرین نسخه ی نمایشگر dvi تک پارسی را دانلود کنید. بعد از دانلود، ابتدا به دایرکتوری ParsiLaTeX2e\dviout رفته و محتویات این شاخه به غیر از فایل dviout.par را پاک کنید. حال فایلی که دانلود کرده اید را به دایرکتوری ParsiLaTeX2e\dviout نصب نمایید. نمایشگر dvi تک پارسی ارتقا یافته است.

• به روز رسانی dvips.exe

فرض بر این است که شما از قلم های برداری که اخیرا به تک پارسی افزوده شده استفاده می کنید و همچنین فرض می کنیم که تک پارسی را در C:\Program Files\ParsiLaTeX2e نصب کرده اید.

برای این کار ابتدا این بسته را دانلود کنید. بعد از دانلود، این بسته را به دایرکتوری ParsiLaTeX2e\bin نصب کنید. حال یک فایل با نام texmf.cnf در دایرکتوری \ParsiLaTeX2e ایجاد کنید، با محتویات زیر:

TEXMF = C:\Program Files\ParsiLaTeX2e
TEXFONTMAPS = .;$TEXMF//PS
TFMFONTS = .;$TEXMF/tfms//
TEXPSHEADERS = .;$TEXMF/PS//
ENCFONTS = .;$TEXMF/PS

• به روز رسانی GhostScript و GSView

آخرین نسخه ی GhostScript و GSView را از اینجا و اونجا(!) دانلود کنید. بعد از دانلود، ابتدا به شاخه ی ParsiLaTeX2e\GS رفته و محتویات این شاخه را پاک کنید. حال هر دو فایلی که دانلود کرده اید را به این شاخه نصب کنید. بعد از آن به ParsiLaTeX2e\bin بروید و فایل ptexvars.bat را پیدا نموده و روی آن کلیک راست کرده و گزینه ی Edit را انتخاب کنید. در فایل متنی ای که باز می شود خط حاوی عبارت if "%GSVER%" == "" set GSVER=gs8.51 را یافته و عدد 8.51 را به 8.61 تغییر دهید. نمایشگر GhostScript و GSView ارتقا یافته است.

در پایان از آقا مصطفی تشکر می کنم که بنده ی حقیر را به عنوان همکار پذیرفتند...

قرار دادن عکس در تک پارسی

اگر بخواهیم عکس را در تک پارسی قرار دهیم و خروجی پی دی اف تهیه کنیم باید از گزینه dvips در طبقه نوشتار استفاده کنیم اما برای من جالب بود که هر عکسی با فرمت jpg,tiff,bmp و غیره میدادم سیستم تک پارسی قادر به حروف چینی نبود و مرتبا پیام خطا می‌داد ولی اگر همین کارها را بدون گزینه dvips انجام می‌دادم به راحتی خروجی را در dvi مشاهده می‌کردم بار دیگر با خود آمدم و فکر کردم شاید وقتی من می‌خواهم این کار را با گزینه dvips انجام دهم شاید تک پارسی نمیتواند اندازه عکس را محاسبه کند پس این بار خودم اندازه پهنا و درازای عکس را مشخص کردم و تک پارسی این بار مشکلی در حروف چینی نداشت اما وقتی خروجی را نگاه کرهم به جای عکس وقت یک مستطیل سیاه رنگ بود این بار گفتم بیایم و عکس را برداری کنم و به آن آدرس که آقای واحدی چند وقت پیش داده بودند رفتم و عکسم را برداری کردم و فرمت EPS آن را استفاده کردم همه چیز عالی بود الا دو چیز اول آنکه کیفیت عکس خیلی پایین آمده بود و دوم اینکه آن سایت پولی شده است و شما یک یا دو عکس را بیشتر نمی‌توانید به صورت مجانی به حالت برداری تهیه کنید پس از مدتی گشتن دنبال یک چیز عالی و مجانی آخر به اینجا رسیدم که هم تک پارسی مشکلی در حروف چینی‌اش نداشت و هم کیفیت عکس در خروجی من خیلی عالی بود و هم مجانی بود. واقعا خدا خیرشان بدهد والا من می‌خواستم بزنم زیر گریه!

این هم خروجی من

شما می‌توانید این وسیله را در رایانه خود نیز استفاده کنید برای این کار این را دریافت کنید و آن را unzip کنید و سپس تمام عکسهای خود را که فرمت jpg و png دارند به پوشه unzip شده انتقال دهید و بعد روی batchConvertAllPngToEps کلیک نمایید. شما تمام عکسهای خوا را با فرمت EPS خواهید داشت که با کیفیت بسیار عالی در خروجی تک پارسی ظاهر خواهند شد.

پروژه فارسی‌لاتک در سورس‌فورج (FarsiLaTeX project on SourceForge)

پروژه‌ای در SourceForge برای فارسی‌لاتک تعریف کردم. هدف از این پروژه تهیه یک کتاب متن باز درباره تک و لاتک به زبان فارسی است که در ضمن باید مجموعه قلم، ماکرو و اسکریپت‌هایی هم تهیه شوند که این امر را تسهیل نمایند.

خوب اول به یک برنامه‌ریزی نیاز داریم. هر کسی ایده‌ای دارد بیاید وسط. اول خودم شروع می‌کنم:

1. یک فهرست مطالب نیاز است با جزئیات فصل - بخش - زیربخش
2. هر فصل، بخش و زیربخشی در یک فایل جداگانه قرار می‌گیرد.
3. نام هر فصل، بخشی یا زیربخشی بر اساس محتوای آن تعیین گردد.
4. برای کنترل فایل‌ها به وضوح باید از CVS استفاده شود (نمی‌دانم SVN هم پشتیبانی می‌شود یا نه).
5. باید بتوان به صورت روزانه از حاصل کار یک خروجی PDF/HTML تولید کرد.
6. فعلا اولویت با خود لاتک است، سپس به سراغ مشکلات فارسی در لاتک باید رفت.
7. مطالب نوشته شده باید تا جای ممکن مرجع مشخصی داشته باشند.
8. موتور تک مورد استفاده برای تولید خروجی کتاب، XeTeX خواهد بود.

بی‌صبرانه منتظر شنیدن نظر بقیه دوستان هم هستم. راستی بی‌زحمت در این پروژه هم عضو شوید. شرکت برای عموم آزاد است.

آزمایش اولیه LuaTeX

من امروز کمی با LuaTeX ور رفتم. آخرین نسخه ترجمه شده‌ی آن برای لینوکس را دریافت کردم و در شاخه‌ای قرار دادم. سپس فایل texmf.cnf را از توزیع تک‌لایو به آن شاخه کپی کردم. برای درست کردن فایل format برای لاتک (latex.fmt) از دستور زیر استفاده کردم:

./luatex --ini latex.ltx

یک فایل لاتک نمونه ساختم و با دستور زیر آن را ترجمه کردم:

./luatex --ftm=./latex.fmt luatex_sample.tex

از آنجایی که LuaTeX از کدهای پروژه Omega هم استفاده کرده است، دستورات pardir و textdir در آن کار می‌کند. در سطح LuaTeX حروف (فارسی) به هم نمی‌چسبند. بلکه باید اسکریپت‌هایی به زبان Lua نوشت که این کار را بر اساس اطلاعات موجود در قلم انجام دهد. مثلا ConTeXt این ماکروها و اسکریپتها را فراهم کرده است، ولی چنین کاری برای LaTeX انجام نشده است. اگر می‌خواهید مثال حروف‌چینی عربی با ConTeXt را ببنید این فایل پی‌دی‌اف‌ را ببینید (در بخش Arabic). ماکروهای ConTeXt به گونه‌ای تهیه شده‌اند که بر روی بسیاری از موتورهای تک می‌نشیند (مثل XeTeX). ولی زمانی که ConTeXt روی موتور تک LuaTeX می‌نشیند به آن MKIV می‌گویند. ConTeXt هم‌رده LaTeX می‌باشد. این هم فایل ConTeXt نمونه (خروجی پی‌دی‌اف) که با دستور زیر ترجمه می‌شود:

texexec --luatex mkiv_sample.tex

برای کار کردن با آخرین نسخه‌های ConTeXt و LuaTeX می‌توانید از توزیع کمینه آن استفاده کنید که در این آدرس قرار دارد و شیوه دریافت آن هم توضیح داده شده است. البته به نظر من هنوز باگ زیاد دارد و برای کار جدی به هیچ وجه اطمینان پذیر نیست.

hyperref در زیلاتک نسخه ۲

نسخه کامل hyperref در زیلاتک را از اینجا  دانلود کنید. به پیوست اول برای تولید نمایه حتماً توجه کنید.

نصب آسان تک‌پارسی بر روی لینوکس (TeX-e-Parsi on Linux)

ابتدا فایل فشرده حاوی مجموعه فایل‌ها را که حجمش کمتر از ۱٫۵ مگابایت است را دریافت کنید (که شامل تمام فایل‌ها به جز قلم‌های پست‌اسکریپت Type-1 است و باید به صورت جداگانه دریافت و در جای مناسب قرار دهید) و در شاخه خانگی خود باز کنید. تنها کاری که باید انجام دهید تنظیم تک‌لایو است که برای این کار نگاهی به فایل install.sh داخل فایل فشرده بیندازید. برای ترجمه فایل‌های تک از اسکریپتی به نام parsilatex.sh استفاده کنید. گزارش ترجمه را هم به صورت خوانا خواهید دید هر جند که حروف فارسی به هم چسبیده نیستند (ولی از هیچی بهتر است).

برای دریافت نسخه Type-1 قلم‌های تک پارسی و فارسی تک اینجا کلیک کنید. پس از دریافت و باز کردن فایل‌ها در شاخه HOMEDIR/texmf/fonts/type1 کپی کنید.

در فایل فشرده اسکریپتی به نام undk وجود دارد که فایل‌هایی با قالب یونیکد را به قالبی مناسب برای تک‌پارسی تبدیل می‌کند.

نصب قلم Type1 در TeXLive تحت لینوکس

فرض می‌کنم که فایل MAP شما mapfilenm.map نام داشته باشد. شاخه‌های زیر را در شاخه خانگی خود درست کنید و فایل‌های خود را در جای مناسب کپی کنید.

~/texmf/fonts/type1/
~/texmf/fonts/map/
~/texmf/fonts/enc/
~/texmf/fonts/tfm/
~/texmf/tex/

~/.texmf-config/updmap.d/

فایلی با نام updmap.cfg را در شاخه آخر ایجاد کرده (اگر وجود ندارد) و در آن خطی به صورت زیر را اضافه کنید:

Map mapfilenm.map

در پایان دستورات زیر را اجرا کنید:

cd ~/texmf
mktexlsr .
update-updmap
updmap
sudo texconfig rehash

نصب آسان تک‌پارسی بر روی میکتک (TeX-e-Parsi on MiKTeX)

مدت‌ها پیش مطلبی درباره نصب تک‌پارسی بر روی میکتک در این وبلاگ قرار دادم. روش این بود که با شبیه‌سازی ساختار شاخه‌ها، تک‌پارسی از فایل‌های موجود در توزیع میکتک استفاده می‌کرد. به تازگی روش آسان‌تری برای نصب تک‌پارسی بر روی میکتک پیدا کرده‌ام که در آن سه کار را باید انجام داد: (۱) کپی کردن فایل‌ها در جای مناسب، (۲) به روز سازی اطلاعات میکتک، (۳) تنظیم متغیر‌های محیطی به هنگام استفاده از تک‌پارسی. در اینجا فقط به مرحله سوم اشاره می‌کنم:

set PTEXTFMS="./*;d:/program files/miktex 2.7/fonts/tfm/*;"
set PTEXINPUTS="./*;d:/program files/miktex 2.7/tex/*;"
set PTEXFORMATS="./*;d:/program files/miktex 2.7/formats/*;"
...

با روشی مشابه می‌توان تک‌پارسی را بر روی لینوکس هم اجرا کرد. ادامه دارد...

بسته hyperref

بالاخره توانستم بسته hyperref را به طور کامل در زیلاتک بکار ببرم. فایل پی.دی.اف خروجی حاصل را از اینجا دانلود کنید. کد این فایل را در روزهای آینده با توضیحی کامل در اختیارتان قرار خواهم داد.

یک گروه در گوگل برای فارسی لاتک

برای تسهیل ارتباط بین کاربران تک و تک کاران در آدرس زیر یک گوگل‌گروه درست کردم با نام فارسی لاتک:

http://groups.google.com/group/farsilatex?hl=fa

از همه خواهش می‌کنم که در آنجا عضو بشوند(به بقیه هم حتما معرفی کنید) و سوالات و پاسخها را در گوگل‌گروه بگذارند. به این ترتیب یک آرشیو از سوالات و پاسخها درست خواهد شد که در آینده به درد بقیه هم می‌خورد. کامنت‌های این وبلاگ به هیچ وجه مناسب نیست.

زیتک نسخه ۰٫۹۹۷ برای اوبونتو ۷٫۱۰ (XeTeX 0.997 - Ubuntu 7.10)

نسخه کامپایل شده‌ی زیتک نسخه ۰٫۹۹۷ برای اوبونتو ۷٫۱۰ را از اینجا دریافت کنید. برای نصب آن ابتدا بسته texlive-xetex را نصب کنید و سپس فایلهای داده شده را بر روی آنها بازنویسی کنید. سپس دستورات زیر را اجرا کنید:

sudo mktexlsr
sudo fmtutil-sys --all

شاید باید بسته‌های دیگری را هم نصب کنید.

بسته جدید PersianXeTeX

ماکروهایی را چند وقت پیش نوشتم و آن را به CTAN دادم آنها به تازگی آن را در سایت خود قرار داده‌اند. این ماکروها فقط مختص XeTeX است و نه XeLaTeX. اولین نسخه این ماکروها در حال حاضر روی سایت CTAN است. برای دریافت آن می‌توانید به اینجا مراجعه فرمایید.

 

این ماکروها را ادامه خواهم داد برای اقرادی که علاقه به Plain XeTeX دارند هر چند فکر نمی‌کنم تعداد این افراد حتی به اندازه انگشتان دستم باشد.

خیر مقدمی هم به آقا وفا

آقا وفا هم قبول زحمت کردند که در این وبلاگ که متعلق به همه دوستداران تک و لاتک است مطلب بنویسند. به نوبه خودم از ایشان سپاس گزارم و برای ایشان نیز آروزی پیروزی دارم.
با احترام،
مصطفی

راهنمای کامل XeTeX توسط Michel Goossens

فایل PDF را می‌توانید از اینجا دریافت کنید.

بسته robustindex و حل یک مشکل

با استفاده از این بسته می‌توان بدون هیچ دردسری نمایه را تولید کرد. البته این بسته اصولا برای لاتک ساخته شده است ولی روشی که برای نمایه سازی بکار می‌برد در زیلاتک نیز مفید است. توجه داشته باشید که فایل نمایه را هچنان باید دستی مرتب کرد. فایل نمونه قبلی را با اندکی تغییر با فرم book بازنویسی کرده‌ام و برای زیبایی بیشتر از بسته titlesec نیز استفاده کرده‌ام. این فایل را می‌‌توانید از اینجا دانلود کنید. روش نمایه سازی همانند فایل‌های لاتک بصورت زیر است:

xelatex sample.tex
makeindex sample.idx
xelatex sample.tex

خیر مقدم به آقا مهدی

خواستم از صمیم قلبم به آقا مهدی خیر مقدم بگویم. ایشان قبول زحمت فرمودند تا در این وبلاگ مطلب بنگارند. از آنجایی که ایشان یک ریاضی‌دان هستند مطالبشان فنی‌تر و کاربردی‌تر از مطالب نگارنده سابق این وبلاگ خواهد بود.

با آرزوی موفقیت روز‌افزون برای آقا مهدی و سایر دوستان
مصطفی

یک فایل نمونه با بسته amsbook

یک فایل نمونه مناسب تایپ پایان‌نامه ارائه می‌شود. برای این فایل به فونت ایرانیک احتیاج دارید که از اینجا می‌توانید دانلود کنید. فایل اصلی را از اینجا دانلود کنید. در این فایل نمونه سعی شده است بسته‌های مختلف مورد استفاده قرار بگیرند تا سازگاری آنها با زیلاتک مورد بررسی قرار بگیرد.