فارسی لاتک

برگرفته شده از ویکی پارسی لاتک

نکته: این کتاب کاملا بوسیله زی‌پرشین حروف‌چینی شده است.

به امید آنکه سایت پارسی لاتک مجددا به کار افتد.

مقدمه

هرکس که مدتی با مایکروسافت ورد کار کرده باشد، تا حالا به قانون‌های زیر درباره‌اش پی برده است:

۱. احتمال قفل‌کردن برنامه نسبت مستقیم دارد با اهمیت نوشته‌ای که تایپ می‌کنید.

۲. احتمال قفل‌کردن برنامه نسبت عکس دارد با زمانی که تا مهلت نوشتن باقی مانده است.

۳. احتمال قفل‌کردن برنامه نسبت مستقیم دارد با زمانی که از آخرین ذخیره‌کردن نوشته گذشته است.

از شوخی که بگذریم، من هم نوشته‌های بزرگ زیادی را با Word تایپ کرده‌ام. البته این روزها می‌توانم با اپن آفیس (OpenOffice) هم کار کنم که نرم‌افزار بسیار خوبی است و هرکاری را که بخواهم می‌کند. ولی پس از سروکله‌زدن‌های بسیار با Word، وقتی دانشجوی دکتری شدم تصمیم گرفتم Latex را هم امتحان کنم. راستش، خیلی هم به دلخواه خودم نبود؛ قرار بود مقاله‌ای را به یک مجله بفرستم و فهمیدم که آن مجله فقط نوشته‌های لاتک را می‌پذیرد. مهلت فرستادن مقاله همان روزی بود که من از فراخوان مقاله باخبر شدم! مجبور شدم پابرهنه بپرم به وسط لاتک، و خب حدس می‌زنید که اصلاً کار آسانی نبود. (نکتهٔ آموزشی: هیچ گاه یک چیز تازه را با عجله یادنگیرید!)

ولی من از رو نرفتم و کم‌کم فهمیدم که کار با لاتک آن‌قدرها هم سخت نبود. مدتی طول کشید تا یادش بگیرم، ولی برای نوشته‌های ساده‌ای که من معمولاً می‌نوشتم، چیز زیادی برای یادگرفتن نبود. خیلی خوشحالم که آن وقت‌ها دلسرد نشدم، زیرا الان اصلاً دوست ندارم نوشته‌ها و گزارش‌هایم را با چیزی جز لاتک بنویسم. البته من تنها کسی نیستم که از ترک دنیای ویزی‌ویگ (WYSIWYG) خوشحال است.

این مقاله قرار نیست خودآموز استفاده از لاتک باشد. فقط می‌خواهم کمی از خوبی‌های لاتک بگویم و این که چرا فکر می‌کنم امکانات لاتک به امکانات نرم‌افزارهای واژه‌پرداز (مثل Word) سر است.

لاتک چیست؟

در سال ۱۹۸۷، دونالد کانوت (Donald Knuth) -که یکی از مشهورترین و معتبرترین دانشمندان علوم کامپیوتر است- شروع به ساخت یک سیستم حروف‌چینی به نام تک (TeX) کرد. طراحی زبان تک پس از ده سال تمام شد (خودش در آغاز فکر می‌کرد یک سال بیشتر طول نخواهد کشید‍!). تک می‌توانست چیدمان (layout) نوشته‌ها را به طرز حیرت‌آوری تنظیم کند. البته این قدرت زیاد باعث می‌شد که خیلی هم پیچیده باشد. تا این که در دههٔ ۱۹۸۰ کسی به نام لسلی لمپرت (Leslie Lamport) مجموعه‌ای از ماکروها را طراحی کرد تا از این پیچیدگی‌ها بکاهد. کار او باعث شد تا حروف‌چینی نوشته‌ها آسان‌تر شود، و در ضمن محتوای نوشته و ظاهر آن از هم مستقل باقی بماند. این سیستم جدید لاتک (Latex) نام گرفت.

لاتک درواقع یک زبان نشانه‌گذاری (markup language) است. محتوا در یک پروندهٔ متنی نوشته می‌شود و نشانه‌گذاری‌ها به شکل فرمان‌هایی بین متن قرارمی‌گیرند و مشخص می‌کنند که هر بخش از نوشته چه‌طور نمایش یابد. مفسر لاتک آن پرونده را می‌خواند، محتوا را به شکل یک نوشته درمی‌آورد و یک پروندهٔ خروجی می‌سازد. همان طور که می‌بینید، لاتک مثل نرم‌افزارهای واژه‌پرداز معمولی نیست.

جدابودن محتوا و ظاهر نوشته

برتری بزرگ لاتک در این موضوع برای کاربران Word چندان واضح نیست، زیرا آن‌ها نمی‌دانند که این ویژگی چه‌قدر خوب است. وقتی با لاتک نوشتهٔ خود را می‌نویسید، فقط به محتوای نوشته فکر می‌کنید و ساختار متن را مستقیماً به لاتک می‌گویید؛ مثلاً می‌گویید که از این‌جا به بعد یک بخش جدید آغاز می‌شود، ولی لازم نیست به این فکر کنید که عنوان بخش چه‌شکلی باید تایپ شود.

این درست برعکس کاربران Word است که بلافاصله عنوان نوشته را انتخاب کرده و قالب‌بندی‌اش می‌کنند (مثلاً آن را بزرگ می‌کنند، یا فونتش را تغییر می‌دهند). نکته این‌جاست که این کار باید در کل نوشته با دست اعمال شود. در مقابل، لاتک برای قالب‌بندی از سبک‌های تعریف‌شده‌ای استفاده می‌کند. این سبک‌ها می‌گویند که هر بخش از نوشته چه‌طور باید نمایش یابد. اگر مثلاً خواستید فونت عنوان همهٔ بخش‌های نوشته‌تان را تغییر دهید، کافی است که تعریف آن سبک را عوض کنید تا کل نوشته خودبه‌خود به‌روز شود. خوبی این روش این است که نوشته‌تان خودسازگار و هماهنگ باقی می‌ماند.

البته Word هم این ویژگی سَبْک (Style) را دارد. ولی از آن‌جا که به‌کاربردن این ویژگی اختیاری است، کاربران معمولاً نمی‌دانند که چنین ویژگی‌ای هم اصلاً هست. لاتک مجبورتان می‌کند که ساختار منطقی نوشتهٔ خود را مشخص کنید (و کار خیلی خوبی می‌کند!) و برای همین است که می‌تواند از نوشتهٔ شما یک خروجی بسیار زیبا بسازد.

انعطاف‌پذیری

می‌توانید با لاتک هرکاری که فکرش را می‌کنید انجام دهید! در طول سالیان دراز، بسته‌های بسیار زیادی ساخته شده‌اند که ویژگی‌های لاتک را گسترش می‌دهند و بیشتر آن‌ها هم به رایگان در دسترس هستند. برای نمونه، کاربران اصلی لاتک که دانشگاهیان و پژوهشگران هستند بستهٔ Bibtex را به کار می‌برند که نوشتن و مدیریت مراجع مقالات را بسیار آسان می‌کند (من همیشه برای همکاران Wordکارم که مراجع را با دست تایپ می‌کنند افسوس می‌خورم). بسته‌های دیگری هستند که با آن‌ها می‌توانید نت‌های موسیقی بنویسید، حرکات شطرنج را نمایش دهید، و هزار کار دیگر. با توجه به سابقهٔ زیاد تک، هر کاری که با لاتک بخواهید بکنید احتمالش زیاد است که کسی قبلاً بسته‌ای برایش نوشته باشد.

تسلط بر نوشته

حتی در نوشته‌های کوتاه هم شاید شما با رفتار غیرهوشمندانهٔ Word روبه‌رو شده‌باشید. مثلاً گاهی وقت‌ها می خواهید تصویری را در پایین صفحه بگذارید و می‌دانید که تصویر در آن‌جا جا می‌شود، ولی Word نمی‌گذارد آن‌جا بگذاریدش! یا مثلاً در یک نوشتهٔ ۳۰ صفحه‌ای پر از شکل و جدول، یک بعدازظهر را صرف می‌کنید تا همه‌چیز مرتب شود؛ همهٔ تصاویر سرجای خودشان باشند و غیره. آن وقت می‌فهمید که یک جای نوشته‌تان کمی گنگ است و تصمیم می‌گیرید آن‌جا را کمی بیشتر توضیح دهید. یک جمله به متن اضافه می‌کنید، و می‌بینید که یکی از تصویرها به صفحهٔ بعد می‌پرد و یک فضای خالی بزرگ در پایین صفحه باقی می‌گذارد! بعد می‌فهمید که در یک واکنش زنجیره‌ای، همهٔ تصویرها و جدول‌هایتان تا آخر نوشته به هم ریخته‌اند! واقعاً خنده‌دار است. در مقابل، لاتک خیلی باهوش‌تر است و تصویرها و جدول‌هایتان را همیشه در جاهای معقول می‌گذارد. بنابراین اگر خواسته باشید که تصویرتان در پایین یک صفحه بماند، آن تصویر همیشه همان پایین می‌ماند!

البته با این که لاتک در جزئیات حروف‌چینی به جای شما تصمیم می‌گیرد، ولی اگر بخواهید، می‌توانید روی نمایش نوشته‌تان اختیار کامل داشته باشید.

کیفیت

به سختی می‌توان این موضوع را انکار کرد که کیفیت خروجی‌های لاتک بسیار فراتر از خروجی‌های Word است. این برتری وقتی آشکارتر می‌شود که نوشتهٔ شما پر از روابط ریاضی باشد. لاتک همچنین الگوریتم‌های بسیار بهتری برای ترازبندی متن، شکستن کلمات و غیره دارد که باعث می‌شود خروجی شما بسیار حرفه‌ای‌تر به نظر برسد.

مردم معمولاً یادشان می‌رود که حروف‌چینی یک مهارت حرفه‌ای است. حروف‌چین‌ها سال‌ها آموزش می‌بینند تا بیاموزند که یک کتاب را چگونه حروف‌چینی کنند. اما به محض این که شما برنامهٔ واژه‌پردازتان را باز می‌کنید، مرتکب اشتباهات حروف‌چینی می‌شوید. مثلاً حروف‌چین‌ها می‌دانند که خواندن سطرهایی که پهنایشان ۶۶ حرف است آسان‌تر است. به کتاب‌هایتان نگاه کنید و تعداد حرف‌ها را بشمارید! ولی تنظیم پیش‌فرض واژه‌پردازها به طور میانگین ۱۰۰ حرف در هر سطر است. حدس می‌زنم که خیلی‌ها برایشان مهم نیست، ولی اگر قرار باشد نوشته‌های بزرگ زیادی را بخوانید، برایتان مهم می‌شود.

یک مثال فوری. یک نوشتهٔ لاتک را که پیش‌تر با آن ساختار نوشته‌ها را در لاتک معرفی کرده‌بودم برداشتم. همان نوشته‌ها را در Word هم نوشتم و سبک‌های معادل Word را رویش اعمال کردم. همه‌جا از سبک‌های پیش‌فرض استفاده کردم. در Word سبکی برای چکیده وجود نداشت، برای همین فقط عنوان را پررنگ کردم. خروجی Word را با خروجی لاتک مقایسه کنید. سبک‌هایی که Word به کار می‌برد چندان خوب نیستند. البته می‌توان این سبک ها را آن‌قدر دستکاری کرد که تاحدی شبیه لاتک شوند، ولی من ترجیح می‌دهم این کار را نکنم و به جایش با همان لاتک خودم کار کنم!

بیشتر کتاب‌ها با لاتک حروف‌چینی می‌شوند. واژه‌پردازها برای این کار معمولاً آن قدر خوب نیستند- آن ها را فقط نویسندگان برای نوشتن به کار می‌برند و نوشته‌هایشان بعداً به نرم‌افزار حروف‌چینی حرفه‌ای منتقل می‌شود. البته با Word هم می‌شود کتاب‌ها را حروف‌چینی کرد، همان‌طور که با پا هم می‌شود رانندگی کرد، ولی کار عاقلانه‌ای نیست!

پایداری

یکی از دلایلی که مردم با Word مشکل دارند این است که Word در هنگام ویرایش نوشته‌های طولانی زیاد قفل می‌کند. «بازیابی نوشته‌ها» (Document Recovery) یکی از ویژگی‌های پرکاربرد Word است. نمی‌دانم چرا مایکروسافت به جای طراحی این ویژگی روی پایداری نرم‌افزارش بیشتر کار نمی‌کند! (البته پایداری لزوماً قابل‌تعمیم نیست. من فقط از تجربهٔ شخصی خودم و دوستانم حرف می‌زنم. کسی را هم نمی‌شناسم که تا حالا دچار مشکل ناپایداری Word نشده باشد، ولی معنی‌اش این نیست که چنین کسی وجود ندارد.)

از آن‌جا که لاتک بسیار کامل است، و برنامه‌نویسان بسیار باهوشی آن را ساخته‌اند، اشکالات آن بسیار کم است. حتی اگر هم اشکالی وجود داشته باشد، هیچ‌گاه پروندهٔ ورودی شما از دست نمی‌رود. ولی در Word، اگر هر ابزارش قفل کند، می‌تواند نوشتهٔ شما را نابود کند.

و در ضمن، در لاتک نیازی نیست نگران ویروس‌هایی باشید که در ماکروهای Word پنهان می‌شوند!

قیمت

در این مورد لاتک هیچ حرفی باقی نمی‌گذارد، چون رایگان است! ضرب‌المثل «هرچی بیشتر پول بدی، بیشتر آش می‌خوری» دربارهٔ لاتک صادق نیست، درست مثل بیشتر نرم‌افزارهای آزاد/متن‌باز. شما با یک نرم‌افزار بسیار قوی و پایدار روبه‌رویید که سال‌ها از رقیبانش جلوتر است.

غلط‌یاب املایی چه‌طور؟

نکتهٔ خوبی است. این یک کمبود لاتک نیست، زیرا لاتک فقط متنی را پردازش می‌کند که شما به آن می‌دهید. اما در ویرایشگر متن، بر خلاف Word، شما خط‌های قرمزی را که اشتباه‌های املایی یا دستوری را یادآوری می‌کنند نمی‌بینید. و این چیزی است که بیشتر کاربران می‌خواهند داشته باشند.

به نظر من داشتن یک غلط‌یاب دستوری چیز خوبی نیست. کسی که واقعاً برای نوشتن نیازمند غلط‌یاب دستوری است، بهتر است به جای تکیه‌کردن بر توصیه‌های به دردنخور غلط‌یاب، برود یک کتاب دستور زبان بخواند.

دوم، وجود ویژگی اصلاح خودکار اشتباه‌های املایی (auto-correct)، هرچند که چیز خوبی به نظر می‌آید، در درازمدت مفید نیست. درست است که اشتباه‌های رایج ما را برطرف می‌کند، ولی باعث می‌شود که نتوانیم از اشتباه‌هایمان بیاموزیم. اگر هربار که به جای the می‌نویسیم teh، قرار باشد Word آن را برایمان اصلاح کند، هیچ‌گاه نمی‌فهمیم که داریم اشتباه می‌کنیم. با این حال، اگر فکر می‌کنید که خیلی نیازمند این ویژگی هستید، به آسانی می‌توانید هر ویرایشگر متن آبرومندی را مجهز به غلط‌یاب املایی کنید. برنامه‌های Ispell و Aspell رایج‌ترین غلط‌یاب‌های املایی هستند که هر دو متن‌بازند و می‌توانند با ویرایشگرهای متن یک‌پارچه شوند.

فرایند یادگیری

خب پس چرا همه با لاتک کار نمی‌کنند؟ زیرا کار با لاتک نیاز به «کمی» آموزش دارد. باید کمی وقت بگذارید تا کار با لاتک را یاد بگیرید. ولی خیلی زود می‌فهمید که لاتک ارزش این زمان کم را داشت. ساده‌ترین نوشتهٔ لاتک چنین چیزی است:

% hello.tex - Hello world Latex example
\documentclass{article}
\begin{document}
Hello World!
\end{document}

این دستورات این خروجی را می‌سازند. خیلی هم پیچیده نبود، نه؟ برای آموختن مقدمات لاتک، می‌توانید راهنمای لاتک را ببنید.

پس لاتک برای چه کسانی خوب است؟

خیلی ساده، هر کسی که نوشته‌های نه‌چندان ساده می‌نویسد و از محیط ناکارامد واژه پردازها خسته‌شده، لاتک را درخواهدیافت! اگر شما کار دانشگاهی می‌کنید، احتمالاً مجبورید با لاتک کار کنید! هرکس که باید نوشته‌های مربوط به ریاضی بنویسد، نرم‌افزاری قوی‌تر و باکیفیت‌تر از لاتک پیدا نخواهد کرد. حتی دانشنامهٔ ویکی‌پدیا هم برای نوشتن رابطه‌های ریاضی در مقاله‌هایش، لاتک را به کار می‌برد.

لاتک برای آدم‌های خیلی تنبل یا آن‌هایی که تغییر را دوست ندارند خوب نیست! برای من این تغییر کاملاً سودآور بود، زیرا الان می‌توانم نوشته‌ها و گزارش‌هایم را با سرعت بیشتری بنویسم. هرکسی می‌تواند لاتک را امتحان کند و تفاوتش را ببیند و تصمیم بگیرد که چه نرم‌افزاری را برای نوشتن به کار ببرد.

منبع

• ترجمهٔ آزادی از LaTeX isn't for everyone but it could be for you
• نوشتهٔ Andy Roberts، نویسندهٔ سری آموزشی Getting to Grips with Latex

برگرفته شده از ویکی لاتک پارسی

• استفاده مستقیم از هر قلمی که بر روی سیستم عامل نصب شده باشد
• پشتیبانی از ورودی با رمزینه یونیکد
• تولید خروجی با قالب PDF
• توانایی استفاده از ویژگی‌های خاص PDF که آن را برای تولید مستندات الکترونیکی و نیز ارایه الکترونیکی، علاوه بر مستندات چاپی، مناسب می‌کند (مثلا بسته Beamer از ویژگی‌های خاص PDF استفاده می‌کند و این بسته در زی‌پرشین قابل استفاده است)
• قابل جستجو بودن PDF تولید شده
• پشتیبانی از نسخه جاری و فعال لاتک (که نسخه ۲-ای می‌باشد)
• قابل اجرا بر روی اکثر سیستم عامل‌های موجود (مانند ویندوز، لینوکس، و مک)
• عدم نیاز یا وابستگی به ویرایشگر (یا نرم‌افزار) مخصوص برای تهیه فایل ورودی
• عدم نیاز به یادگیری دستورات جدید در صورتی که با دستورات لاتک آشنایی قبلی داشته باشید
• حجم بسیار کم کل بسته (در صورت وجود یک توزیع تک که موتوز زی‌تک را داشته باشد)
• موجود بودن بسته در مخزن دو توزیع عمده تک که عبارتند از MiKTeX و TeXLive

برای تبدیل یک فایل مایکروسافت ورد به زی‌پرشین چه کنیم؟

زی‌پرشین پرونده‌ها را در کدگذاری یونیکد (utf-8) می‌خواند. مایکروسافت ورد نیز با یونیکد سازگار است. بنابراین می‌توانید نوشته‌های خود را از ورد به زی‌پرشین Copy و Paste کنید.

ولی این کار به تنهایی کافی نیست، زیرا در زی‌پرشین (و به طور کلی در لاتک) باید نوشته را با فرمان‌ها ویژهٔ لاتک بنویسید (فرمان‌های ویژهٔ زی‌پرشین را ببینید).

نرم‌افزار اپن‌آفیس می‌تواند یک پروندهٔ ورودی ورد را بگیرد و تا جای ممکن آن را به یک سند لاتک تبدیل کند (یعنی فرمان‌های لاتک را در نوشته بگنجاند). ولی مشکلش این است که پس از این تبدیل، احتمالا به جای حروف فارسی معادل عددی-یونیکدی آنها را در فایل خواهید دید. برای حل این مشکل اپن‌آفیس، به کمک نرم‌افزار (ترمیمٰگر خروجی مبدل اپن‌آفیس به لاتک قابل استفاده در لینوکس) آن اعداد را به معادل حروفی تبدیل کنید. پس از آن باید دستورات نخستین فایل را برای استفاده از زی‌پرشین تغییر دهید. (نرم‌افزار ترمیم‌گر قابل استفاده تحت ویندوز هم به زودی تهیه خواهد شد.)

http://wiki.parsilatex.org

برای مطرح کردن سوال خود می‌توانید به انجمن زیر رجوع کنید:

http://forum.parsilatex.org

این قلم یه مقدار باگ داره(فکر کنم بیشتر از قلم قبلیه ی TeX-پارسی). به هر حال این کار رو هم تقدیم به جامعه ی کاربران XePersian می کنم.

درضمن، می تونید از اینجا این قلم و قلم قبلی TeX-پارسی رو که به True Type تبدیل کردم، یکجا دانلود کنید.

زت زیاد...

این فونت بی باگ نیست. مثلا با اعراب مشکل داره. یعنی اگه بخواین یک متن عربی، مثل قرآن مجید رو حروفچینی کنید، وسط کلمه تون، یکدفعه فونتتون عوض می شه.

خلاصه کلام، می تونید فونت اصلی TeX-پارسی رو از اینجا دانلود کنید. یه نمونه فایل سورس tex. به همراه خروجی PDF هم براتون گذاشتم که مشاهده کنید.

 ان شاالله که تونسته باشیم با کمک هایی هر چند ناچیز، بسته ی XePersian رو به ایده آل مورد نظر نزدیکتر کنیم. التماس دعا...

بنده امروز سعی کردم که فونت های TeX-پارسی رو به True Type تبدیل کنم که ازشون بشه تو بسته ی XePersian استفاده کرد. متاسفانه موفق نشدم. علت ناکامی بنده، مطابق نبودن رمزینه ی فایلهای ttf تولید شده با ساختار مورد قبول توسط XeTeX بود. لذا برای این کار، باید با یکی از ابزارهای تولید یا تصحیح فونت مثل FontCreator  که از اینجا قابل دانلود است،  به تصحیح رمزینه ی فایلهای ttf تولید شده توسط بنده، پرداخت.

از آنجایی که از فردا درگیر کاری خواهم شد، وقت کار جدی در حیطه ی LaTeX رو نخواهم داشت. لذا از علاقه مندان و متخصصان (به خصوص آقایان خلیقی و امید علی ) دعوت می کنم که با مطالعه ی فایل guide.pdf که در فایل zip ای که تا چند لحظه ی بعد برای دانلود معرفی می کنم موجود هست، با نام گذاری فونت ها در TeX-پارسی آشنا شوند تا ان شاالله کار راحت تری رو در پیش داشته باشند. این فایل zip شامل قلمهای ttf سه خانواده ی قلم در TeX-پارسی می باشد که هر قلم دو حالت عادی و برجسته دارد. این خانواده ها عبارتند از: lino (قلم اصلی TeX-پارسی)، badr (قلم اردیبهشت) و fraz (قلم فراز)

فایل zip  را از اینجا دانلود کنید. ان شا الله که این کار انجام شود. فعلا خداحافظ...

در نسخه های آینده این فایل استایل قصد دارم امکان انتخاب فونت نمایش اعداد فارسی در فرمول ها را اضافه کنم.

فایل فارسی زیتک

فونت زر

راهنما

این زا ما با استفاده از نرم‌افزار GNU Plotting Program انجام می‌دهیم. این نرم‌افزار را می‌توانید از اینجا دریافت کنید.

خروجی PDF را می‌توانید در اینجا ببینید.

نظر شما را نمی‌دانم اما من شخصاً بیشتر از راضی از آن خروجی هستم همه چیز در آن فارسی هست.

اما طریقهٔ انجام این کار.

ابتدا نرمافزار را که در حالت فایل فشرده است دریافت کنید و unzip کنید و سپس به آن پروندهٔ unzipشده بروید و داخل پروندهٔ bin شوید و سپس روی wgnuplot دوبار کلیک کنید.

نکته: شما می‌توانید زبانهای مختلفی را انتخاب کنید برای آگاهی بیشتر به راهنمای نرم‌افزار مراجعه کنید. من در این مثال زبان eepic را انتخاب می‌کنم.

اکنون این فرمانها را وارد کنید.

set terminal eepic

set output "eg1.tex"

plot [-3.14:3.14] sin(x)

حالا دوباره به پوشهٔ bin بروید و محتویات فایل eg1.tex را به body فایل اصلی انتقال دهید. در این مورد چون من از زبان eepic استفاده می‌کنم حالا باید \usepackage{eepic} را در پیش‌درآمد قرار دهم. توجه داشته باشید که محتویات را باید خارج از محیط فارسی فایل اصلی داشته باشید.

این مرحلهٔ آخر کار است حالا به قسمتهای فایل اصلی خود بروید و آن قسمتهایی را که مربوط به عددها است آنها را داخل  محیط ریاضی قرار دهید مثل $1$ بعد اگر نوشته‌ای هست که می‌خواهید فارسی باشد آن را حذف کرده و به جایش این را قرار دهید \beginR\textfarsi{text} $\cos (x)$\endR برای مثال البته.

حالا اگر xelatex.exe را روی فایل خود run کنید خروجی مطلوب را خواهید گرفت.

برای روشن شدن مطلب می‌توانید مجموعه فایلهای سورس نمونه که من اینجا گذاشتم را از اینجا دریافت کنید. فایل مربوطه GNU.zip است.

نکته: من فقط سعی کردم حداقل را به شما یاد دهم که چگونه همه چیز را فارسی کنید هدف من یاد دادن کار با این نرم‌افزار نبود برای یادگرفتن نرم‌افزار لطفاً راهنمای آن را بخوانید.

به نظر شخصی من این نرم‌افزار بسیار عالی است. این نرم‌افزار را می‌توانید از اینجا دریافت کنید.

اول یک نمونه را از اینجا ببینید.

و اما چگونگی تولید شکلها که دارای متن فارسی است. خوب فرض می‌کنیم که شما این نرم‌افزار را نصب کرده‌اید وارد آن شوید و شکل مورد نظر خود را با یکی دو کلیک Mouse (خیلی آسان) انجام دهید در این مرحله تمام نوشته‌های شکل را بصورت انگلیسی بنویسید زیرا این نرم‌افزار ینیکد را پشتیبانی نمی‌کند سپس روی علامت PDF که در سمت چپ قرار دارد کلیک کنید تا مطمثن شوید که این همان شکلی است که شما می‌خواهید . بعد به folderی بروید که این نرم‌افزار نصب شده است و سپس داخل Preview folder شوید و سپس کد پیش‌درآمد آن را به پیش‌درآمد فایل اصلی خد اضافه کنید و کد متن را هم به متن اصلی خود انتقال دهید. حالا هر جای کد شما که نوشته انگلیسی دارد را حذف کنید و به

جای آن نوشته فارسی خود را داخل \textfarsi قرار دهید. و سپس xelatex.exe را روی فایل خود run کنید. توجه داشته باشید که این کد شکل متن باید خارج از محیط فارسی قرار بگیرید.

برای بهتر روشن شدن مطلب می‌توانید این مجموعه سورس فایل نمونه را که دیدید از اینجا دریافت کنید.

به نظر من که این خیلی خوب نیست اما اصلاً بد هم نیست.

این هم یک تجربهٔ دیگر!

خروجی PDF را می‌توانید از اینجا مشاهده کنید و برای دریافت فایلهای سورس به اینجا بروید و فایل فشردهٔ talk.zip را دریافت کنید.

بنا به علاقمندی یکی از دوستان تصمیم دارم که چند نوع مختلف beamer را نشان دهم. در اینجا شمارهٔ یک آن را می‌توانید ببینید.

برای دیدن خروجی اینجا را ببینید و برای دریافت فایلهای سورس به اینجا بروید و فایل فشردهٔ sample1.zip را دریافت کنید.

به نظر من سر pstricks زیاد نباید وقت تلف کرد من از pfg  و tikz به راحتی بدون هیچ دردسری در XeTeX استفاده کردم و توانستم حتی نوشته‌های فارسی را در آن قرار دهم به نظر من بهترین راه برای رسم اشکال اول یادگرفتن این بسته است زیرا تصاویر زیبا را با نوشته‌های فارسی تولید می‌کند.

یک نمونه را از اینجا مشاهده کنید.

خطبه حضرت زینب (س) در کوفه خطاب به مردم کوفه و خروجی آن به صورت PDF که با بسته ArabXeTeX و قلم رویا حروفچینی شده است.

خطبه حضرت زینب (س) در شام خطاب به یزید و خروجی آن به صورت PDF که با بسته ArabXeTeX و قلم رویا حروفچینی شده است.

1. برای قرار دادن تصویر در گزارش نتوانستم از دستور \includegraphics استفاده کنم. ناگزیر از دستور \XeTeXpdffile و نیز \XeTeXpicfile استفاده کردم. اگر کسی توانسته است از دستور قبلی استفاده کند لطفا اطلاع دهد.
2. قلم نازلی در حالت پررنگ (که متعلق به گروه قلمهای فارسی وب است) بر روی دستگاه من ایراد داشت. آیا شما هم این مشکل را دارید؟ برای همین از قلم رویا استفاده کردم.
3. نمی‌دانم چگونه می‌شود که رنگ قلم یک پاراگراف را با XeTeX به صورت کامل قرمز کرد؟ کسی تجربه یا ایده امتحان شده‌ای دارد؟ وقتی متن حاوی کلمات فارسی و انگلیسی باشد تمام متن قرمز نمی‌شود.
   

1. مثالی از قرار دادن تصاویر با قالب PDF و JPEG
2. مثالی از یک جدول بدون شرح
   
3. مثالهای بیشتری برای نوشتن فرمول ریاضی
   
4. نحوه فارسی کردن ممیز اعشار در فرمولهای ریاضی

1. تعدادی از دستورات و محیطهای لاتک به صورت بهتری به فارسی ترجمه شده‌اند. به این معنی که دیگر نیازی به استفاده از دستور farsifont در بسیاری از دستورات مانند بخش و زیرنویس (که ترجمه section و footnote می‌باشند) نیست

1. شماره فرمولها فارسی شده است.
   
2. مشکل ذیل حل شده است: اگر متن‌های فارسی را با [utf] آغاز نکنیم، مشکلاتی در فرمول‌ها پیش می‌آید، مثلاً «توان» در فرمول‌ها دیگر کار نمی‌کند. از طرف دیگر، با این کار (یعنی افزودن utf) بعضی از عددها انگلیسی می‌شوند. مثلاً شمارهٔ همهٔ ارجاع‌ها انگلیسی می‌شوند ==> دیگر نیازی به استفاده از utf نیست.
3. یک دستور با نام rlfootnote اضافه شده است که با آن می‌توان در محیط فارسی یک پانوشت از چپ به راست در متن قرار داد.

1. اعداد در فرمولها فارسی نوشته می‌شوند.
2. عنوان بخشهای مختلف (تا جای ممکن) برحسب کلاس مستند انتخاب می‌گردند.

آیا کسی می‌داند چگونه می‌توان ارقام را در فرمول‌های ریاضی عوض کرد؟ هر کاری که می‌کنم XeTeX جواب نمی‌دهد!

1. امکان استفاده از محیط دوستونه از راست به چپ و از چپ به راست در یک مقاله اضافه شده است.
2. نحوه گذاشتن مرجع از چپ به راست و از راست به چپ در یک مقاله نشان داده شده است.
3. نحوه گذاشتن پانوشت از چپ به راست و از راست به چپ نشان داده شده است.
4. نحوه استفاده از امکان نمایه‌گذاری به صورت مختصر بیان شده است.

این یک مجوعه فایل است که شامل ماکروهای مقدماتی برای فارسی نوشتن با XeTeX و ArabXeTeX می‌باشد. یک مثال و خروجی PDF آن را می‌توانید مشاهده کنید. دقت کنید که ماکروها بسیار مقدماتی می‌باشند.

یک قلم نستعلیق مجانی مطابق با یونیکد از این آدرس قابل دریافت است. با این قلم می‌توانید حتی در محیط notepad هم نستعلیق بنویسید. مشکلاتی هم دارد، ولی اولا دندان اسب پیش‌کشی رو که نمی‌شمارند و در ثانی به قول معروف: کاچی به از هیچی!

این هم متن شعر و خروجی PDF که با سیستم ArabXeTeX حروفچینی شده است. گذشته از اینکه خود قلم ممکن است مشکلاتی داشته باشد، شاید بعضی از مشکلات مربوط به تک باشد! مثلا به «الف» در کلمات «کجا»، «آفتاب»، «بیمار»، «بیگناهی»، «نابسامانی» و «مسلمانی» نگاه کنید. این مشکل به هنگام استفاده از notepad به وجود نمی‌آید. ولی چگونه باید این مشکل را در این سیستم رفع کرد؟! به چه کسی باید گزارش کرد؟! علاوه بر مشکل قبلی، فایل PDF حاصل قابل جستجو نیست و نیز نمی‌توان از آن کپی و پیست کرد.

امروز MiKTeX 2.7-beta-1 را نصب کردم. در این نسخه XeTeX به تازگی اضافه شده است. XeTeX نسخه توسعه یافته‌ای از eTeX است که قابلیت استفاده از یونیکد و استفاده مستقیم از فونتهای TrueType و OpenType را فراهم می‌کند. یعنی برای استفاده از یک فونت نیازی به ساخت فایلهای اضافه ندارید و می‌توانید از آن مستقیما در برنامه تک خود استفاده کنید. بنابراین می‌توان از این به بعد به XeTeX به صورت جدی به عنوان یک پایه مناسب برای تهیه نسخه فارسی از تک نگاه کنیم. ArabXeTeX نسخه‌ای برگرفته از ArabTeX است که برای XeTeX تهیه شده است.

نکته ۱: ArabXeTeX از ARABI Package در زمینه لیگاتورها و اعراب بسیار بهتر است.

نکته ۲: فعلا ArabXeTeX را نمی‌شود برای تهیه مقالات فارسی به کار برد. ساده‌ترین راه انتقال ماکروهای ARABI Package به روی XeTeX است. می‌توان اسمش را ArabiXeTeX گذاشت.